KDADALAK: Atu hametin luta kamponezes hodi defende justisa sosial no ekolojiku ne’ebé hola parte ba esforsu hari’i sosiedade ida ne’ebé moris justu, solidariu no igualitariu, laiha esplorasaun forsada husi sistema ba ema no natureza, membru Komite Konsolidasaun Nasional Reforma Agraria ne’ebé kompostu husi organizasaun Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI), Institute Edukasaun Popular (IEP) no F-HADER fasilita formasaun politika no ideolojia ba dirijente no estrutura Uniaun Agrikultór Munisipiu Bobonaro (UAMB).
Formasaun ne’e hala’o durante rua (2) 10-11 Janeiru 2022 iha Sede UAMB, Suku Ritabou, Postu Administrativu Maliana, Munisipiu Bobonaro, ne’ebé ho objetivu produs ativizmu no lideransa alternativu ne’ebé hamrik ho konsiensia kritika iha organizasaun ne’ebé sai militansia ba politika no ideolojia exploradu nian hodi asume nu’udar movimentu anti kapitalismu neoliberal.
Iha formasaun ba loron dahuluk, fasilitador Leonardo Soares husi oragnizasaun UNAER no IEFS ko’alia kona ba Politika Ekonomia, Anti Privatizasaun, Akumulasaun Kapital, Dependensia no Mizeria. Nune’e mós, iha loron daruak nian fasilitador, Avelino Ribeiro husi Komite Esperansa ko’alia kona-ba Ideais Emansipatoriu ba Reforsa Luta Kamponezes.
Metodu ne’ebé uza durante formasaun maka hanesan, halo analiza kontekstual, aprezentasaun meteria, diskusaun partisipativa no ezersisiu propaganda. Durante formasaun partisipante sira antusia tebes hodi rona no buka hatene materia ne’ebé fasilitador sira hato’o.
Program Officer KSI, Flaviano Martins hateten, formasaun ne’e ninia tarjetu ba dirijente kamponezes husi Uniaun Agrikultores Munisipiu Bobonaro (UAMB), tanba uniaun ne’e nu’udar orgaun massa kamponezes ne’ebé eziste iha munisipiu Bobonaro hodi luta defende direitu kamponezes.
Nia haktuir, kona ba situasaun no kondisaun UAMB nian, jeralmente agrikultór sira adopta maneira produsaun ho forma oi-oin hanesan mono no polikultura subsistensia, agregadores/tengkulak sira halo espekulasaun ba folin produtu, merkadu auto-regula, produtu agrotoksiku sirkula iha sosiedade, fertilidade rai no bee menus, transforma funsaun rai produsaun ba konstrusaun, disputa rai entre apropriasaun no expropriasaun, instrumentu ba produsaun no prosesamentu semi-moderna, kampanye pasifikasaun liu husi individu no orgaun populista, sentru direita no konservativu sira ne’ebe lori ba reduz kamponezes nian funsaun iha politika kontra kapital no reforsa neoliberalizasaun.
Tan ne’e, atividade formasaun politika no ideolojia nu’udar esperansa hodi lori orizonte foun ba kamponezes atu bele hakur liu kestaun hotu ne’ebe hasoru durante ne’e. Klean liu, objetivu konkretu husi formasaun ne’e maka sei dirije ba faze atinjimentu hanesan tuir mai ne’e;
Rezultadu ne’ebé sei atinje husi formasaun ne’e maka hanesan, sei produz ativistas no lider alternativu ne’ebé sai militansia ba politika no ideolojia emansipatoriu. produz ativista no lideransa alternativu ne’ebé iha konsiensia kritika no dirije orgaun ba anti kapitalismu neoliberal, reinventa metodu no instrumentu ba atuasaun hodi kombate dependesia ba merkadu externa, hamosu meius ba kontra propaganda hasoru pasifikasaun liu husi populista, sentru direita no konservador sira hasoru kamponenzes no reorganiza metodu ba unifika forsa kamponezes nu’udar estratejia klase hodi hasoru laloran imperial kapitalismu.
Prezidente Uniaun Agrikultór Munisipiu Bobonaro, Raimiro Jacinto konsidera formasaun ne’e importante tebes ba dirijente no estutura UAMB, tanba liu husi formasaun ne’e bele konsnesializa dirijente no membru uniaun sira atu kontinua firme hodi ko’alia problema ne’ebé to’os nain sira infrenta.
Nia haktuir, durante formasaun lakunas barak maka partisipante sira hato’o, liu-liu ligadu ho problema hirak ne’ebé baze infrenta maka hanesan, problema merkadu ne’ebé halo to’os na’in sira nia produtu la folin, kustu produsaun no rendimentu ne’ebé hetan husi fa’an produtu laiha balansu no grupu balun susar asesu ba bee, entaun prejudika sira ninia produsaun.
Total partisipante iha formasaun ne’e hamutuk ema na’in 25 ne’ebé kompostu husi mane na’in 18 no feto hamutuk ema na’in 7. (**)