KDADALAK: Hafoin halo diskusaun baze no identifika problema ne’ebé grupu to’os na’in sira hasoru, Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi (UAMM) hamutuk ho aliadu sira maka hanesan, Institute Edukasaun Popular (IEP), Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI), Fundasaun Luta Ba Futuru (F-LBF), CEFOBOM no SHC, inklui kamponeze zona haat (4) iha Munisipiu Manufahi realiza dialogu ho governu lokal hodi aprezenta problema ne’ebé durante ne’e kamponezes sira enfrenta iha terenu.
Dialogu ne’ebé realiza iha salaun Agrikultura Munisipiu Manufahi, loron 9 Dezembru 2022 ho objetivu atu aprezenta deskobrementu hirak ne’ebé Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi identifika durante hala’o diskusaun ho membru baze sira, liu-liu ligadu ho problema sosial ne’ebé kamponezes sira enfrenta.
Pontu importante hirak ne’ebé sai hanesan preokupasan ba kamponeze sira maka hanesan, problema rai no bee, problema irigasaun, peste ataka produsaun no estraga animal, mekanizasaun, mudansa klimatika, inklui problema ponte ho estrada.
Hafoin loke dialogu ne’e ho offisialmente, Administradór Munisipiu Manufahi, Arantes Isac Sarmento iha ninia intervensaun hateten, apresia ba inisiativa Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi ho ninia aliadu sira ne’ebé ho esforsu tomak realiza dialogu ida ne’e, hodi nune’e bele hare problema saida maka durante ne’e agrikultór sira hasoru iha terenu.
Nia konsidera problema sira ne’e sai nu’udar dezafiu ida ne’ebé presiza hetan atensaun, tan ne’e nia alerta ba entidade hotu-hotu presiza servisu hamutuk oinsá bele kontribui ideas hodi buka solusaun ba situasaun ne’ebé agrikultór sira enfrenta.
Bainhira ita ko’alia kona ba dezenvolvimentu setor agrikultura, governu mesak sei labele halo buat ida, maibé presiza entidade hotu-hotu nia kontribuisaun, liu-liu setor privadu sira maka tenke kontribui makas hodi dezenvolve setor agrikultura.
Nia argumenta, estadu ho governu nia papel ne’e atu trasa politika oinsá bele dezenvolve agrikultura. Maibé, politika ida ne’e forsa bo’ot mai husi setor privadu no ajensia sira ne’ebé kontribui hodi ajuda dezenvolve setor agrikultura.
Munisipiu Manufahi iha potensia bo’ot ba setor agrikultura, maibé tansá loron-loron ita konsume de’it aihan importasaun..? Loloos ne’e ita moe, tanba ne’e Manufahi tenke hamutuk hodi sai forsa bo’ot ida para dezenvolve setor agrikutura.
Hanesan servidor iha Munisipiu Manufahi, ha’u hakarak muda konseitu ida uluk iha tempu Indonezia nian ne’ebé dehan Benafu ba BETAFA (Betanu, Alas no Fatuberliu), atu nune’e bele dezenvolve agrikultura iha parte ne’ebá.
Kuandu ita dezenvolve setor ne’e ho di’ak no iha ona industria bo’ot sira maka investe, osan barak sei mai husi ne’ebá, ne’e duni la presiza ita ba sosa fali aihan sira ne’ebé importa husi rai liur.
Marka prezensa iha dialogu ne’e, Administrador Munisipiu Manufahi, reprezentante Diretor Agrikultura Munisipiu Manufahi no Diretor Seguransa Alimentar Munisipiu Manufahi.
Durante dialogu fó mós espasu ba to’os na’in sira hodi hato’o perguntas no preokupasaun relasiona ho situasaun ne’ebé sira hasoru iha terenu no maioria kestiona kona ba servisu ekstensionista nian nomós problema balun ne’ebé ligadu ho komunidade ense mina ba trator.
Hatan ba preokupasaun ne’e, reprezentante Diretor Agrikultura Munisipiu Manufahi hateten, nia parte sei kolabora hodi toma atensaun ba kestaun sira ne’e, tanba ita hotu mai ho misaun ida hakarak dezenvolve setor agrikultura.
