KDADALAK: Hafoin hala’o formasaun durante loron rua (2), hahú husi 18-19 Novembru 2022, organizasaun Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) ho membru grupu ‘Moris Hamutuk’ hala’o lansamentu atividade ‘Rai Osan Ba Mudansa’ (ROMANSA) iha Aldeia Beilaku, Suku Raimea, Postu Administrativu Zumalai, Munisipiu Covalima.
Objetivu husi atividade ROMANSA atu empodera feto maluk sira, oinsá bele halo jestaun di’ak ba utilizasaun osan hodi nune’e bele ajuda hasa’e rendimentu familia. Aliende ne’e nu’udar meius ida hodi hanorin membru grupu sira oinsá atu jere sira nia rendimentu ho di’ak, nune’e bele atinji sira nia mehi.
Bazeia ba mata dalan ROMANSA nian, molok to’o etapa rai osan membru grupu sira tenke tuir formasaun, hodi nune’e bele hatene prosesu no lalaok ROMANSA nian. Formasaun ne’e ho objetivu atu fasilita metodu ROMANSA ba membru grupu foun sira, orienta membru grupu foun sira hodi deside sira nia regulamentu rasik no hari mehi pesoal membru sira nian.
Formasaun loron rua (2) ne’ebé hala’o iha Sentru Hortikultura Haeoan, fasilitador hamutuk ho membru grupu foun sira desidi naran grupu nian maka ‘Moris Hamutuk’ ho total membru hamutuk ema na’in 12, ne’ebé kompostu husi feto na’in 11 no mane na’in 1.
Estrutura grupu ‘Moris Hamutuk’ kompostu husi Xefe grupu, Veronica da Costa, Sekretariu, Nazaria Lopes, Tezoreira, Lucia de Jesus, ema ne’ebé toma konta xave, Isabel de Jesus, inklui ho membru na’in walu (8).
Aliende ne’e, desidi mós valor osan selu multa nian bainhira membru ida la marka prezensa (falta) iha sorumutu kada semana nian sei multa $ 1.00, tarde selu osan funan $2.50 cent no tarde ba selu imprestimu $5.00. Seluk fali maka konsege desidi ona osan funan ba emprestimu nian maka 5%, osan sosial kada membru $1.00.
Durante formasaun membru ida-idak mai ho ninia mehi rasik kona ba saida maka atu halo iha siklu ida nia laran, nune’e kada semana sei rai osan bazeia ba kalkulasaun ne’ebé iha.
Rekomendasaun ne’ebé hato’o durante formasaun maka hanesan, presiza halo akompañamentu nafatin ba membru grupu sira, nune’e bele hatoman an ho regra ROMANSA nian, nafatin fó apoiu ba sekertaris hodi nune’e bele priense formatu sira ho di’ak.
Bainhira remata formasaun no halo lansamentu, membru grupu ‘Moris Hamutuk’ hahú rai ona sira nia osan tuir ida-idak nia mehi no sei kontinua iha kada semana to’o semana 48 hafoin maka bele fahe.
Antes ne’e, iha mediu fulan Juñu 2022, KSI instala ona grupu Romansa rua (2) iha Aldeia Beilaku maka hanesan, grupu Hamoris ho membru hamutuk ema na’in 10 ne’ebé kompostu husi feto 7 no mane 3. Nune’e mós, grupu ‘Buka Moris’ ho membru hamutuk ema na’in 10 mesak feto de’it.
Jeralmente prosesu rai osan husi grupu hirak ne’e la’o di’ak, maske iha grupu balun mosu dezentendimentu entre membru sira, maibé estrutura grupu konsege fó solusaun ba dezentendimentu hirak ne’e. #
