KDADALAK: Kuaze dekadu rua (2) ona problema agrikultura iha Timor-Leste nafatin laiha mudansa, ne’e duni atu rezolve problema ne’ebé durante ne’e agrikultór sira hasoru, kamponezes hamutuk ho to’os na’in sira iha Munisipiu Bobonaro realiza kongresu dahuluk hodi estabelese Uniaun Agrikultór Munisipiu Bobonaro.
Kongresu ne’ebé hala’o durante loron rua (2) iha Suku Holsa, Postu Administrativu Maliana, Munisipiu Bobonaro ho tema, “Laiha To’os Na’in, Laiha Ai-han” ne’ebe partisipa husi to’os na’in zona lima (5) mak hanesan, Zona Bobonaro, Kailako, Balibo, Maliana no Atabae (la inklui Lolotoe) ho total kongresista hamutuk ema na’in 145 kompostu husi grupu baze 23.
Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Bobonaro, Gizela P. Pereira iha ninia intervensaun hateten, hare husi prezensa kongresista sira iha fatin ne’e hatudu ona espritu unidade ne’ebé metin no iha sinal katak, ita bo’ot sira bele rona malu, bele organiza malu hodi ko’alia kona ba problema ne’ebé durante ne’e to’os na’in sira enfrenta.
Iha Maliana ita hare area produtivu ba produsaun haré barak tebes, maibé ho mudansa ne’ebé la’o no ohin ita tama ona ba tinan 22 mais setor agrikultura kontinua sai dezafiu, maibé ho prezensa joven agrikultura sira iha kongresu ne’e hatudu duni espiritu ida katak sira prontu atu kontinua obra husi beiala sira liu husi halo produsaun.
“Ami mós agrikultura nia oan, kamponeze nia oan, natar na’in nia oan, tan ne’e ita tenke hamutuk hodi dezenvolve setor agrikultura no ita hotu tenke kuda saida maka ita han no han saida maka ita kuda,” deklara Gizela P. Pereira molok hala’o abertura ba kongresu dahuluk agrikultór Bobonaro.
Tema kongresu ne’ebé ita bo’ot sira temi iha espanduk ne’e refleta duni situasaun ne’ebé maka ohin loron ita hasoru, tan ne’e ita tenke luta nafatin hodi hasa’e produsaun iha rai laran.
“Ita labele haluha katak agora dadauk ita tama ona iha mundu globalizasaun no kompetisaun barak tebes hodi importa aihan husi liur, liu-liu fos maske ita rasik bele produs iha rai laran. Ita atu fó sala ida ne’e ba se, ida ne’e kulpa ba ita hotu, ne’e duni ho ita bo’ot sira nia hamutuk no ita boot sira nia unidade it abele halo netik buat ruma, tanba ita mesak sei labele halo buat ida,” tenik nia.
Nia haktuir, ohin loron dahuluk ba ita boot sira halo kongresu no bainhira deklara ona uniaun ida ne’e ita bo’ot sira bele hakat ba notariadu hodi rejistu no hetan legalizasaun.
Hanesan ohin husi Terras Proriedade dehan, bainhira ita hetan ona legalizasaun, ita forte no forsa ona, tanba nu’udar nasaun demokratiku ita mós iha lei, tan ne’e presiza ita hetan legalizasaun.
“Bainhira uniaun ne’e iha ona estutu legal ida, luta ida ne’e tenke ba oin no labele para, mais tenke kontinua tanba atividade ida ne’e sei fo mós rejultadu diak ba ita nia oan, jerasaun no komunidade tomak,” nia esklarese.
Kongresu ne’e hetan mós partisipasaun husi autoridade munisipiu ne’ebé kompostu husi reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Bobonaro, reprezentante Diretor Terras Propriodade Munisipiu Bobonaro, reprezentante Ministeriu Agrikultura Paskas Munisipiu Bobonaro, reprezentante Komandante Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) Munisipiu Bobonaro, reprezentante Diretor Bombeiros Bobonaro, reprezentante Konsellu Veteranus Munisipiu Bobonaro, reprezentante APHEDA Australia iha Timor-Leste.
Aliende ne’e partisipa mós husi estudante Institutu Ekonomia Fulidaidai Slulu (IEFS), membru komite konsolidasaun mak hanesan Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI), Institute Edukasaun Popular (IEP) no HADER, inklui Komite Nasional Reforma Agraria ne’ebé kompostu husi Uniaun Agrikultór Ermera (UANER), Uniaun Agrikultór Covalima (UNARCO), Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi (UAMM), grupu agrikultór Ainaro no Aileu.
