Iha loron ida ne’ebé importante ba movimentu agrikultura no soberania ai-han iha Timor-Leste, UNARCO hala’o atividade komemorasaun Loron Mundial Terra Madre hamutuk ho inaugurasaun sede foun iha Suku Matai, Postu Administrativu Maucatar, Munisipiu Covalima.
Atividade ne’e la’ós deit selebrasaun simbóliku, maibé mos sai hanesan momentu forte ida ba konsolidasaun organizasaun agrikultór sira no fortalese kooperasaun entre komunidade, governu lokal no parseiru sira.
Partisipasaun ne’ebé representativu no inkluzivu
Atividade ne’e hetan partisipasaun husi membru UNARCO husi zona sira hanesan Suai Vila, Zumalai no Maucatar, ne’ebé mai hamutuk atu hatudu solidariedade no hametin rede organizasaun agrikultór sira.
Iha mos prezensa husi entidade importante sira, inklui: APA Maucatar, Reprezentante Agrikultura Munisipiu Covalima, Reprezentante Terras no Propriedade, Xefe Suku Debus no Xefe Suku Oges, Reprezentante Xefe Suku Matai, Prezidente KNRA, Ekipa Polisia Tranxitu, IEP, KSI, Organizasaun parseiru lokal sira hanesan CCC no HLT.
Komunidade afetadu Lokeu
Prezensa husi parte interesada barak ne’e hatudu katak isu agrikultura no direitu ba rai sai prioridade kolektivu ida ne’ebé presiza solusaun hamutuk.
Lansamentu kuda ai: investimentu ba futuru
Parte ida importante husi atividade ne’e mak lansamentu kuda ai oan iha toos integradu UNARCO nian. Inisiativa ida ne’e reflete kompromisu organizasaun ba dezenvolvimentu agrikultura sustentável, konservasaun ambientál no seguransa ai-han ba komunidade sira.
Toos integradu ne’e sei sai hanesan modelu aprendizajen no prátika agroekolojia ne’ebé promove diversidade produsaun, uza rekursu lokal no adapta ba mudansa klimátika.
Konferénsia imprensa: lian UNARCO ba polítika no justisa rai
Depois husi atividade iha toos, UNARCO kontinua ho konferénsia imprensa ida atu deklara pozisaun ofisiál organizasaun nian kona-ba dezenvolvimentu setor agrikultura no kazu disputa rai iha Lokeu.
Iha deklarasaun ne’e, UNARCO subliña:
- Importánsia polítika públika ne’ebé favorese agrikultór ki’ik sira
- Presiza urjente atu rezolve disputa rai ho justisa no transparénsia
- Proteksaun direitu komunidade lokal sira ne’ebé afetadu
- Promosaun modelu agrikultura sustentável no soberania ai-han
Komunidade Lokeu ne’ebé prezente iha atividade ne’e mos uza oportunidade atu hatete sira nia preokupasaun no esperansa ba solusaun ne’ebé respeita direitu sira.
Sede foun: simbolu organizasaun no esperansa
Inaugurasaun sede foun UNARCO iha Matai sai hanesan simbolu ida ba forsa no kontinuidade movimentu agrikultór sira iha nivel lokal no nasionál. Sede ne’e sei funsiona hanesan sentru koordinasaun, formasaun no mobilizasaun ba membru sira iha zona Covalima.
Atividade loron ne’e la’ós deit selebrasaun, maibé mos reafirma katak agrikultór sira iha Timor-Leste kontinua hamutuk atu luta ba direitu, dignidade no futuru ne’ebé sustentavel.