KDADALAK: Programa HAKBIIT remata ona, maibé iha komunidade rural sira, atividade Rai Osan ba Mudansa (ROMANSA) kontinua moris nu’udar simbolu esperansa foun esperansa atu hametin ekonomia família no kria futuru ne’ebé di’ak liu.
Durante tinan hirak ikus, Programa HAKBIIT sai inisiativa importante ida atu hasa’e kapasidade ekonomia komunidade, liu-liu ba família sira iha área rural. Liuhusi ROMANSA, membru sira la aprende de’it kona-ba jestaun finanseiru, maibé mos hametin kultura poupansa no valor solidariedade iha grupu.
Iha realidade loron-loron, ROMANSA hatudu katak poupansa ki’ik bele lori mudansa boot. Aktividade ne’e ajuda komunidade la’ós de’it asesu ba osan, maibé mos loke dalan ba família sira atu aumenta rendimentu no hamenus vulnerabilidade ekonomia.
Ho partisipasaun ativa husi komunidade, grupu ROMANSA sira sai motor importante ida ba dezenvolvimentu lokal no bem-estar sosial. Importánsia programa ne’e la limita de’it ba benefísiu tempu badak, maibé iha kapasidade atu hari’i baze forte ida ba sustentabilidade ekonomia iha tempu naruk.
Transisaun ba Independénsia
Workshop “phase out” Programa HAKBIIT sai etapa importante ida iha prosesu ida ne’e. La’ós de’it ko’alia kona-ba remate programa, maibé hanesan pontu tranzisaun atu garante katak rezultadu no impaktu bele kontinua iha komunidade.
Liuhusi faze ne’e, komunidade sira prepara atu simu responsabilidade tomak. Membru grupu ROMANSA aprende ona oinsá jere poupansa, fó no simu emprestimu, no halo desizaun finanseira ho responsabilidade habilidade sira ne’ebé permite sira kontinua ho autonomia.
KSI hamutuk ho parseiru RHTO konsidera sustentabilidade nu’udar prioridade prinsipál iha faze ida ne’e. Sistema no regulamentu ne’ebé harii ona sai instrumentu importante atu prevene dependénsia no asegura katak grupu sira bele kontinua la’o ho di’ak.
Lideransa Lokal Sai Xave ba Sustentabilidade
Durante workshop iha Suku Raimea, Program Manager Pedro Brito Fernandes hateten katak faze phase out fó oportunidade atu transfere responsabilidade ba autoridade komunitáriu no lider lokal.
“Ho envolvimentu autoridade komunitáriu no lider lokal, atividade ROMANSA bele kontinua ejiste no sai parte husi dezenvolvimentu komunidade,” hateten Pedro Brito.
Iha Atauro no Maubara, Diretora KSI Marcela Soares mos enfatiza importánsia kontinuidade atividade ne’e. Nia husu ba membru grupu ROMANSA atu kontinua halo atividade sira ho forma sustentável hodi bele hadia rendimentu família.
“Grupu ROMANSA iha papel importante atu suporta moris di’ak liu ba komunidade, liu-liu iha área ekonomia. Kooperasaun entre komunidade no autoridade lokal mak xave atu sustenta rezultadu sira,” deklara Marcela.
Nia mos klarifika katak papel organizasaun mak fasilita de’it, maibé komunidade mak na’in lolos ba programa ne’e.
Esperansa ba Futuru
Maski Programa HAKBIIT remata ona, atividade ROMANSA kontinua hanesan dalan ba autonomia. Esperansa boot ida mak komunidade sira sei kontinua aproveita oportunidade ne’e atu hametin ekonomia no hadia kondisaun moris.
Programa ida ne’ebé remata la signifika fim ba mudansa—maibé hahú etapa foun ida, ne’ebé komunidade rasik sai protagonista ba sira-nia dezenvolvimentu.