Notisia

Estudante Eskola Popular Agroecolojia Betano Aprende Diretamente husi Kamponeza sira
Featured

Estudante Eskola Popular Agroecolojia Betano Aprende Diretamente husi Kamponeza sira

20–29 Outubru 2025 — Rai agríkola, foho matak, no komunidade ne’ebé moris ho espírito solidariedade fó esperiénsia la haluha ba estudante Eskola Popular Agroecolojia (EPA) Betano durante study tour loron sanulu iha munisipiu Ermera, Liquiça no Bobonaro.

Organizadu husi Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI), vizita estudu ne’e labele deit hanorin kona-ba téknika agrikultúra sustentavel, maibé mos fó oportunidade atu aprende kona-ba solidariedade, organizasaun kolektivu no luta kamponeza sira atu hetan soberania aihan.

Aprende husi Prátika Reál

Durante vizita estudu, estudante sira visita sentru produsaun agrikula, sentru eco-turismu, no kooperativas produsaun ne’ebé inisia husi komite baze Uniaun Agrikultores Munisipiu Ermera (UNAER) no Uniaun Agrikultores Munisipiu Bobonaro (UAMB).

Iha ne’ebá, estudante sira haluha tempu atu rona istória husi kamponeza sira ne’ebé iha tinan barak luta ba direitu no dignidade ba rai.

“Ha’u aprende katak agroecolojia la’ós deit kona-ba plantasaun, maibé mos kona-ba maneira ita organiza malu, partilha buat sira ne’ebé iha valor,” hatete Maria da Conceição, estudante EPA Betano husi Manufahi.

Inspirasaun husi Uniaun no Kooperativa

Iha enkontru ho dirizentes uniaun sira, estudante sira aprende kona-ba politikas, vizaun, misaun no programa estratéjiku ne’ebé orienta organizasaun agrikultores. Sira haree tuir maneira uniaun sira hakbi’it kamponeza hodi forma kooperativa, produce aihan organiku, no atuabre merkadu lokál no internasionál.

“Organizasaun kolektivu mak fó forsa. Ita hotu presiza aprende atu sustenta malu iha sistema aihan ne’ebé justu,” esplika representante UNAER nian.

Estudante husi Munisipiu Sanulu

Estudante 28 ne’ebé partisipa iha programa ne’e mai husi munisipiu sanulu — Manufahi, Viqueque, Atauro, Oecusse, Bobonaro, Liquiça, Ermera, Aileu, Ainaro, no Covalima — ho kompozisaun feto 13 no mane 15. Sira mai ho esperansa atu aprende husi prátika reál iha kampu, no atu lori konhesementu ida ne’e fila fali ba komunidade sira rasik.

Luta Ba Soberania Aihan

KSI hateten katak study tour ne’e parte husi esforsu atu fó espasu ba jovem sira atu inspira malu, aprende husi esperiénsia lokál, no konsolida rede servisu agroecolojia iha Timor-Leste.

“Estudante sira iha kapasidade atu sai lider iha tempu oin, maibé tenke sente rasik moris kamponeza, aprende husi ema ne’ebé hela hodi produz aihan. Iha ne’e mak prinsipiu soberania aihan,” deklara representante KSI nian.

Durante study tour ne’e, estudante sira la deit aprende kona-ba téknika, maibé mos aprende kona-ba solidariedade, justisa sosial, no importância husi “hanorin liu prátika.”

Iha finál loron, estudante sira sai ho motivasaun foun atu kontinua promové agroecolojia iha suku no komunidade sira, hanesan parte husi movimentu ba Timor-Leste ne’ebé hakarak aihan ne’ebé saudavel, justu no sustentavel ba hotu-hotu.

✨ “Agroecolojia mak la’ós deit kona-ba to’os. Agroecolojia mak kona-ba moris.”

Related Articles