Notisia

KNRA Sosializa Lei Rai ba Komunidade Fahilebo

KNRA Sosializa Lei Rai ba Komunidade Fahilebo

KDADALAK: Atu garante no promove direitu ho responsabilidade komunidade nian kona ba rai, membru Komite Nasional Reforma Agraria (KNRA), ne’ebé kompostu husi organizasaun Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI), Institute Edukasaun Popular (IEP), Uniaun Agrikultór Ermera (UNAER), Movimentu Popular Reforma Agraria Liquiça (MPRA-L), inklui membru Rede ba Rai (RbR) ne’ebé reprezenta husi ekipa legal Jurista Advokasia hala’o sosializasaun lei rai ba komunidade sira iha suku Fahilebo, postu administrativu Bazartete, munisipiu Liquiça.

Atividade ne’e fó oportunidade ba komunidade sira oinsá bele kompriende di’ak kona-ba Lei Nu.13/Juñu/2017 “Rejime Espesial ba Definisaun Titularidade Bein Imovel” no Lei Nu.8/Abril/2017, “Espropriasaun Tanba Utilidade Publiku”.

Objetivu husi sosializasaun ne’e, atu aumenta komunidade koñesimentu no konsiensia hodi kompriende direitu no obrigasaun sira tuir base legal, prevene akontese konflitu rai (disputa rai) entre individu, grupu ka komunidade, fortalese kapasidade ba lideransa lokal no lia-na’in sira atu bele implementa no monitoriza lei rai iha nivel komunidade, promove justisa social, nune’e bele garante ema hotu-hotu iha asesu igual ba rai tuir lei ne’ebé aplika ona.

Aliende ne’e, bele garante prosesu legal atu hetan titulu rai ho formal (sertifikadu/títulu), tanba ida ne'e importante hodi asegura komunidade nia rai, nune’e mós apoiu ba dezenvolvimentu sustentável, bele maneja rai tuir lei hodi suporta agrikultura, infrastrutura no projetu komunidade ho forma sustentável no justu.

“Importante ba komunidade sira atu hatene kona-ba lei rai, nune’e prevene disputa no garante utilizasaun rai ne’ebé justu no efetivu,” deklara Prezidente KNRA, Alberto Martins Guterres, bainhira hala’o intervensaun ba atividade sosializasaun Lei Rai ne’ebé realiza iha sede suku Fahilebo, semana foin foin lalais.

Hafoin ekipa legal husi Jurista Advokasia hala’o introdusaun kona ba Rejime Espesial ba Definisaun Titularidade Bein Imovel no Lei Espropriasaun Tanba Utilidade Publiku, komunidade, xefe suku, lia-na’in no joven sira sente kontenti tanba bele hetan informasaun naton kona-ba lei rai nian.

Iha sesaun husu no hatan, komunidade hatudu interese bo’ot hodi hato’o perguntas hirak relasiona ho problema sira iha nivel lokal, hanesan limitasaun ba asesu rai, okupa ilegál, fa’an rai illegal, disputa rai entre komunidade ho komunidade, kompaiña ho komunidade, inklui komunidade ho jerasaun liurai sira.

“Partisipasaun komunidade nian iha sosializasaun ne’e hatudu katak, edukasaun legal nu’udar fator esensial ba justisa sosial no hametin estabilidade iha suku laran. Aliende ne’e bele aumenta konsiensia no kapasidade komunidade rural atu defende direitu rai sira liu husi dalan legal,” deklara xefi suku Fahilebo, Agustinho Da Cruz.

Iha sosializasaun ne’e komunidade sira rekomenda ba KNRA ho ninia membru sira atu kontinua halo akompañamentu hodi defende komunidade sira nia direitu asesu ba rai, tanba durante ne’e komunidade barak hasoru hela problema rai, maibé sira la hatene ninia prosesu sira.

“Ami seidauk hetan informasaun ruma husi governu kona ba Lei Rai nian, no foin primeiraves KNRA ho ninia membru mak mai halo sosializa Lei Rai. Agradese ba ekipa KNRA no ami husu bele fasilita mós formasaun Lei Rai nian, tanba ho sosializasaun de’it seidauk naton ba komunidade sira atu kumpriende di’ak asuntu rai nian,” informa Flaviano Dos Santos komunidade husi suku Fahilebo.

Total partipante ne’ebé marka prezensa iha sosializasaun ne’e hamutuk ema na’in 60, ne’ebé kompostu husi mane 49 no feto 11. (**)

 

Related Articles