Notisia

Kongresu Dahuluk Uniaun Agrikultores Munisipiu Viqueque "PAM Viqueque Nia Odamatan Nakloke Ba Agrikultores"

Kongresu Dahuluk Uniaun Agrikultores Munisipiu Viqueque "PAM Viqueque Nia Odamatan Nakloke Ba Agrikultores"

Viqueque, 10 Marsu 2025 – Kongresu dahuluk Uniaun Agrikultores Munisipiu Viqueque la’os de’it atividade formal, maibé mós plataforma importante atu hatudu direitu no responsabilidae agrikultores iha dezenvolvimentu agrikultura. Kongresu ne’e fó odamatan ba agrikultores atu hanoin no haree oinsá bele haforsa sira-nia kapasidade ba produsaun hodi bele reduz hahan importasaun no fo sai produtu ba merkadu.

Iha abertura kongresu ne’e iha Suku Uma Quic, Postu Administrativu Viqueque Vila, Prezidente Autoridade Munisipiu (PAM) Viqueque, Francisco Cruz S. de Gonzaga Soares hateten katak Autoridade Munisipiu prontu atu servisu hamutuk ho agrikultores hodi halo solusaun ba problema sira ne’ebé agrikultor sira enfrenta, tamba agrikultura importante tebes iha dezenvolvimentu nasaun.

"Dadaun ne’e ita iha ona preparasaun ba desentralizasaun, ne’e duni to’os na’in sira tenki hahú halo mudansa no labele retorika de’it," hateten PAM Viqueque.

Munisipiu Viqueque iha rai maran no tasi, ne’ebé fo potensial ida ba agrikultura, liu-liu iha natar. Maibé, area potensial barak ne’e sei abandona (lahan tidur).

"Iha Sabadu ho Domingu ha’u sempre tun ba baze atu ko’alia ho grupu to’os na’in sira. Ita iha ona traktor ki’ik no bo’ot, no iha Diretur Agrikultura ne’ebé bele tulun to’os na’in sira atu halo natar no to’os. Ne’e duni ita labele tok hakarak de’it, maibé tenki husu, oinsá atu funsiona lahan tidur atu hasa’e produsaun?" hateten PAM Viqueque.

Nia husu agrikultor sira atu servisu hamutuk hodi uza fali rai ne’ebé laiha produtividade, tamba Autoridade Munisipiu prontu atu fó apoiu. Bainhira produsaun agrikultura aumenta, ita bele reduz importasaun husi Dili no hodi fó sai produtu fali ba merkadu iha Dili.

Kongresu ne’e mós servisu hanesan plataforma atu husu agrikultores atu organiza malu, haforsa uniaun, no servisu hamutuk ba dezenvolvimentu agrikultura. PAM Viqueque hateten katak uniaun agrikultores labele sai hanesan sloganu de’it, maibé tenki halo asaun konkretu.

"Se ita la halo buat ida, ita nia rai potensial sei sai lahan tidur. Ita hotu hakarak agrikultura dezenvolve, maibé atu halo ne’e, ita tenke muda mentalidade baruk no bele kaer servisu ho liman," hateten nia.

Kongresu ne’e hala’o ho tema "Konsolida Forsa Agrikultores Ba Hametin Soberania Ai-han," ho loron tolu, hahú husi 10 to’o 12 Marsu 2025. Partisipantes kongresu mak grupu agrikultores ne’ebé hetan akompañamentu husi organizasaun hanesan: Fundasaun KHC, Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) NO Institutu Edukasaun Popular (IEP). 

Data husi komisaun organizador hatudu katak 48 grupu agrikultores rejista atu partisipa iha kongresu, total 144 kongresista. Maibé, bainhira hala’o konfirmasaun iha kongresu loron dahuluk, grupu balun la partisipa, tan ne’e total kongresista muda.

Iha kongresu loron dahuluk, partisipantes importante mak hanesan: Reprezentante Governu; PAM Viqueque, Administrador Postu Administrativu Viqueque Vila no Ossu, Diretur Agrikultura, Saude, no Edukasaun Munisipal, Xefi Suku Uma Quic no Xefi Suku Dilor. Organizasaun no Parceiros; La’o Hamutuk, APHEDA Timor-Leste (Country Manager), Koordenador Regional Programa TAPSA iha Timor-Leste mp Reprezentante CRS. Reprezentante Uniaun Agrikultor sira mak hanesan; Uniaun Agrikultores Kovalima (UNARCO), Uniaun Agrikultores Munisipiu Bobonaro (UAMB), Uniaun Agrikultores Munisipiu Manufahi (UAMM - Zona Fatuberliu), Komite Nasional Reforma Agraria (KNRA), Vise Prezidente Uniaun Agrikultores Ermera (UNAER) no Grupu To’os Na’in Munisipiu Ainaro nian. 

Kongresu Dahuluk Uniaun Agrikultores Munisipiu Viqueque reprezenta pasu importante ba agrikultores atu haforsa uniaun no dezenvolve agrikultura sustentável. Mensajen ne’ebé sai klaru mak: Agrikultores tenke organiza malu, uza fali rai ne’ebé abandona, no halo mudansa konkretu ba soberania ai-han. Ho apoiu husi Autoridade Munisipiu no organizasaun relevante, Viqueque iha potensial atu aumenta produsaun agrikultura, reduz importasaun hahan, no fó kontribuisaun ba soberania aihan nasaun. 

Related Articles