KDADALAK: Mensajen “Foinsa’e mak Futuru Nasaun” atu labele sai hanesan slogan de’it, ita presiza dezenvolve no kapasita foinsa’e sira liu husi kria formasaun oin-oin, inklui loke eskola alternativa (edukasaun ho baze komunidade), hanesan Eskola Popular Agroekolojia-Betano (EPAB) no Institute Ekonomia Fulidaidai Slulu (IEFS)-Ermera ne’ebé Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) ho ninia parseiru sira estabelese ona.
Edukasaun ho baze komunidade mak konseitu edukasaun ida-ne'ebé konsidera komunidade lokál ((local community) hanesan sentru aprendizajen. Modelu edukasaun ida-ne'e nu’udar esforsu ida atu fó kbiit ba povu klase ki’ik sira, liu-liu foinsa’e sira oinsá bele liberta sira nia aan. Edukasaun alternativa nu’udar meus ida ne'ebé dezeña iha maneira diferente hodi hatan ba konseitu hejemonia ne’ebé konsidera edukasaun atu produs de’it ema nia kapasidade no hamosu idelojia atu defende klase dominante ida iha sosiedade.
Relasiona ho asuntu ne’e, iha tinan hirak ba kotuk,KSI servisu hamutuk ho ninia parseiro sira iha hanesan Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi (UAMM), Luta ba Futuru, SHC no Cebebon kria diskusaun lubuk ida oinsá atu loke eskola alternativa ida iha Betano, ne'ebé ninia akumulasaun la’os de’it ba foinsa’e sira iha Betano, maibé bele akumula mós foinsa’e sira husi munisipiu seluk.
Prezidente UAMM, Delfia Usboco iha ninia intervensan ba serimonia graduasaun dahuluk estudante Eskola Popular Aagroekolojia-Betano no serimonia graduasaun daruak ba estudante Institute Ekonomia Fulidaidai Slulu-Ermera hateten, objetivu estabelese eskola ida ne’e atu bele lori foinsa’e sira ba aprende hamutuk edukasaun ida ne’ebé foku liu ba iha realidade moris sosiedade nian.
Prosesu harii eskola ida ne’e la’os fasil, tanba iha tempu naruk nia laran ita kria diskusaun ho aliadu sira, kontinua hato’o karta ofisial ida ba governu lokal no hetan aseitasaun hafoin mak ita loke eskola ida ne’e.
Kestaun seluk ne’ebé ita hasoru iha prosesu ida maka, fasilitador sira ne’ebé atu hanorin iha eskola refere, tanba ita presiza ema ne’ebé iha espiritu volontarismu ne’ebé hakarak atu fahe sira nia matenek no epsrensia ba foinsa’e sira, entaun ida ne’e hanesan defikuldade ida.
Maibé, ikus mai ita konsege hetan jerasaun foun sira husi organizasaun no movimentu oin-oin ne’ebé ho esperensia naton no prontu atu fahe sira nia esperensia no matenek ba estudante sira, ne’e duni ikus mai ita konsege realiza graduasaun.
Fasilitador sira ne’ebé durante ne’e hanorin iha eskola EPA-IEFS mak hanesan KSI, HAK, IEP, MDI, PARMATIL, HDI, APLA, Peace Center-UNTL, Renal, Komite Esperansa, Movimentu Rosas Mean, IEFS no UAMM. (**)
