KDADALAK: Moris nu’udar to’os na’in, Juliana dos Santos Lobo nunka lakon esperansa, nia sempre esforsu an hodi hala’o atividade kuda modo iha sentru Kooperativa Haburas Kaisave Suku Maubaralisa. Aliende hala’o atividade kuda modo, dadauk ne’e Juliana involve mós iha grupu ‘Moris Ki’ak’ hodi hala’o atividade Rai Osan ba Mudansa ne’ebé hanaran ROMANSA. Tanba, nia iha mehi hakarak atu hadia ekonomia familia.
ROMANSA partensia ba programa HAKBIT nian ne’ebé implementa husi Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) no hetan suporta husi parseiro OXFAM. Programa ne’e KSI implementa iha Munisipiu Liquiça no Covalima. Objetivu husi atividade ne’e atu empodera feto maluk sira, oinsá bele halo jestaun di’ak ba utilizasaun osan, inklui halo negosiu hodi ajuda hasa’e kresimentu uma kain.
Iha dadalia ho media KDADALAK, Juliana hateten, membru grupu Moris Kiak hahú rai osan iha loron, 10 Marsu 2022 ho membru hamutuk ema na’in 10, kompostu husi feto 7 no mane 3. Atividade ROMANSA iha ninia regras rasik, tan ne’e antes atu rai osan membru ida-idak dezaña ona sira nia mehi, nune’e to’o loron ne’ebé desidi atu fahe osan, membru ida-idak tenke uza osan hirak ne’e hodi realiza sira nia mehi. Ezemplu, membru ida iha mehi hakarak halo uma, entaun bainhira fahe osan tenke halo duni uma.
Tuir mata dalan ROMANSA nian, kada semana membru sira tenke rai osan ho durasaun semana 24 (fulan 6), ne’ebé babain sira dehan siklu badak, nune’e mós bele to’o semana 48 (tinan 1) ne’ebé babain sira dehan siklu naruk. Maibé, ida ne’e depende desizaun husi membru grupu sira hakarak hili siklu ida ne’ebé.
“Ha’u sente kontenti involve iha atividade ROMANSA, tanba liu husi atividade ida ne’e, ha’u bele hatene kontrola no maneja ha’u nia osan rasik,” informa Juliana. Nia rekoñese, atividade ROMANSA nesesita tebes ba sira, tanba bainhira osan rai de’it iha uma, dala ruma laiha kontrolu no ita hasai hela de’it, entaun mehi ne’ebé mak ita iha sei la realiza.
Iha semana dahuluk Juliana rai osan ho montante $ 2.05. Maibé, sente katak osan ne’ebé sira rai ne’e seguru, ne’e duni iha semana tuir mai Juliana desidi kada semana rai $ 3.00 to’o semana 24. Osan ne’ebé nia rai hetan husi rejultadu kuda modo iha sentru kooperativa Haburas Kaisave depois lori ba fa’an iha merkadu.
Bainhira membru sira desidi fahe osan iha loron, 25 Agustu 2022, Juliana rasik hetan osan hamutuk $ 73.20. Husi rejultadu ida ne’e Juliana konsege sosa ona karosa (gerobak) ho folin $ 25.00 no osan restu uza ba sosa armari masa ropa nian. Juliana nia mehi sosa uluk karosa (gerobak), tanba bele uza hodi tula rai ten (rai metan) halo kantareru nomós lori modo ba fa’an iha merkadu.
Total osan nebe maka membru grupu romansa konsege rai hamutuk durante semana 24 maka dollar amerikanu 1536.55 centavos, ida nee inklui ona osan multa no osan sosial nian husi membru grupu ema nain 10.
