KDADALAK: Refleta ba kondisaun no karakteristika geografiku Timor-Leste nian, pratika agrikultura agroekolojiku importante tebes, tanba bele prezerva rai no natureza, hasa’e agrikultór sira nia rendimentu no hadia vida moris agrikultór rural sira.
iha tinan 2018, organizasaun Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) liu husi programa TAPSA fó formasaun téknika no apoiu material ba Grupu Moris Rasik (GMR) iha Aldeia Sakoko, Suku Ponilala, Postu Administrativu Ermera, Munisipiu Ermera hodi implementa atividade sistema agrikultura integradu no agroekolojiku.
Atividade espesifiku ne’ebé hala’o maka hanesan, kria grupu hodi halo to’os ezemplar ne’ebé adopta sistema agrikultura integradu liu husi halo terrace sharing hodi kuda aihan, aihoris no aifuan ne’ebé ho variedade oin-oin maka hanesan, Rambutan, Kakau, Tanjerina, Derok, Kafe, Ai-samtuku, ai-Kakeu, ai-Lamtoro, Durian, Ma’ek, Talas, Aifarina, Lakeru, Batar, Fehuk, Kontas no Has.
Objetivu husi atividade ne’e hodi halo konservasaun ba bee no rai, inklui rehabilita plantasaun ne’ebé kauza husi sistema konvensional ne’ebé komunidade rasik maka pratika.
Rejultadu ne’ebé atinje husi atividade ne’e maioria membru uma kain 35 estabelese ona toos ezemplar iha idak-idak nia kintal hodi pratika sistema agrikultura integradu. Husi to’os ezemplar hirak ne’e membru ida-idak kuda ona aihan no aihoris iha laran, inklui maek.
Kona-ba produtu Maek, kuaze membru Uma Kain besik 20 maka konsege fa’an ona no orsamentu ne’ebé sira hetan husi rejultadu fa’an maek hamutuk USD 2200.00. Ho atividade ne’ebé GMR implementa konsege konvense mós parsero Park Inter Corporation (PARCIC) husi Japaun hodi apoiu mós UNAER iha komite baze Sakoko liu husi kooperasaun PARCIC no KOHAR hodi hala’o atvidade ne’ebé hanaran asaun verde liu husi atividade kee terrace sharing no produs viveirus komunitariu hodi habelar liu tan toos ezemplar iha komite baze Sakoko.
Atividade ida ne’e konsidera hanesan mós kampaña ida ba pratika sistema agrikultura integradu iha komunidade nia le’et, nune’e bele kontribui ba kuidadu ekolojia iha sosiedade.
Grupu Moris Rasik hahú ninia atividade iha tinan 2018 ho total membru hamutuk ema na’in 66.
