Notisia

UAMM Konsidera Governu La Seriu Investe iha Setor Agrikultura

UAMM Konsidera Governu La Seriu Investe iha Setor Agrikultura

KDADALAK: Timor-Leste restaura ona ninia independensia ba dala 22, maibé dezenvolvimentu iha setor agrikultura kontinua la hatudu mudansa ne’ebé signifikativu, tanba governu rasik la seriu atu investe iha setor produtivu sira inklui setor agrikultura. 

Setor agrikultura ne’ebé tuir loloos sai nu’udar aliserse ba ekonomia nasaun, to’o ohin loron seidauk hetan atensaun masimu husi governu, pior liu tan setor agrikultura nafatin dominadu ho ego setóral, la partisipativu, tanba diskusaun kona-ba prosesu dezenvolvimentu la inklui agrikultór sira.

Kestaun seluk fali, vontade politika atu dezenvolve agrikultura integradu seidauk masimu no governu rasik la konsege kria sistema diak ida atu fasilita informasaun ne’ebé naton ba agrikultór sira hodi dezenvolve an, ezemplu menus asesu ba teknolojia liu-liu mekanika moderna hodi hasae produsaun agrikola, kuantidade produsaun la stavel, laiha posibilidade atu utiliza rai abandonadu ne’ebé potensia ba agrikultura no laiha merkadu justu ba agrikultór sira.

Iha kontestu ne’e importante tebes atu involve direta agrikultór sira ba prosesu dezenvolvimentu seitor agrikultura. Dezenvolvimentu setor agrikultura tenki bazeia ba nesesidade, rekursu, matenek lokal no kultura Timor nian. Aliende ne’e, presiza hala’o difinisaun loloos kona ba agrikultór, tanba agrikultór la’os ona objetu maibé tenke sai sujeitu iha implementasun politika dezenvolvimentu agrikultura.

Orador ba seminariu ne’ebé organiza husi Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) iha sentru agroekolojia Betano, hodi komemora tinan 22 restaurasaun independensia Republika Demokratika Timor-Leste, Prezidente Uniaun Agrikultór Munisipiu Manufahi (UAMM), Delfia Pereira Usboco iha ninia intervensaun hateten, iha situasaun agora ita ida-idak presiza halo reflesaun ba situasaun ne’ebé to’os na’in sira enfrenta, serake to’os nain sira hetan ona moris di’ak.

“Tuir ita nia hare no observasaun durante ne’e, to’os na’in sira seidauk to’o iha faze ida moris di’ak, tanba barak labele asesu ba rai no bee ne’ebé naton hodi halo produsaun. Ne’e duni, presiza ita hotu nia luta hodi hatan ba problema hirak ne’ebé to’os na’in sira infrenta, tanba bainhira to’os na’in sira laiha rai konserteza sira labele halo produsaun hodi garante moris di’ak.

Situasaun agrikultór sira iha Timor-Leste dadaun ne’e iha ameasadu nia laran, tanba rai produtivu barak mak abandona hela, maioria produtu ita hatama husi rai liur no kontinua dependensia ba fundu mina rai hodi la tau importansia ba setor agrikultura.

Loloos governu tenke hanoin ona oinsá atu investe iha setor agrikultura liu husi hari infraestrutura bazika sira mak hanesan hadia irigasaun, aloka orsamentu ne’ebé naton ba Munisipiu sira hodi halo manutensaun ba trator ne’ebé at, nune’e bele apoiu servisu agrikultura nian iha baze.

Maske ita nia estadu rasik kria ona politika verde, ne’ebé politika ne’e ho ninia intensaun para atu hakarak haklean to’os sira hodi nune bele hasa’e kuantidade produsaun, maibé estadu rasik haluha atu kria kondisaun no laiha seriedade hodi investe iha setor agrikultura.

Related Articles