Notisia

Membru KSI Tuir Formasaun TOT Kona-ba CBDRM

Membru KSI Tuir Formasaun TOT Kona-ba CBDRM

DILI: Membru Organizasaun Kdadalak Sulimutuk Institute (KSI) tuir formasaun Training Of Trainers (TOT) kona-ba Community Based Disaster Risk Management (CBDRM) durante loron tolu, hahú husi 26-28 Abril 2021. Objetivu husi TOT ne’e atu hasae koñesimentu membru sira kona-ba metodu husi CBDRM no ninia funsaun sira, nune’e bele prepara rekursu umanus organizasaun nian ne’ebé prontu atu aplika hodi reforsa implementasaun programa iha terenu. 

Hanesan ofisial programa iha munisipiu nian ne’ebé hala’o knar iha Munisipiu Covalima, David Nunes informa, KSI nu’udar institutu sosial edukasaun ne’ebé ho natureza ukun rasik an, atividade KSI foka liu ba servisu transformasaun komunitariu ne’ebe integradu, servisu besik liu ho agrikultór rural no sai belun ba kamponezes sira hodi hala’o transformasaun sosial.

Tinan barak nia laran servisu hamutuk ho komunidade rural, KSI identifika mós problema balun ne’ebé afeta tebes ba komunidade nia moris, liu-liu ligadu ho mudansa klimatika ne’ebé sai ameasa bo’ot ba vida moris komunidade vulneravel iha tempu agora no futuru oin mai.

David haktuir, bazeia ba peskiza husi matenek nain balun katak, akontese mudansa klimatika bainhira iha mudansa ba udan ben no temperatura iha tinan barak nia laran. Timor Leste hanesan nasaun ki’ik ida ne’ebe iha mós variasaun klima iha kada munisipiu tuir elevasaun ne’ebe la hanesan. Klaru katak, maioria povu Timor-Leste moris husi vida Agrikultura no agrikultór sira iha Timor Leste depende liu ba udan ben hodi produs ai-han. Hare husi persentajen atividade agrikultura ne’ebe as hamutuk 80% (TA 2013) iha Timor Leste sei fó impaktu mós ba mudansa variasaun udan ben no temperatura. Variasaun udan ben no temperatura la’os de’it akontese naturalmente, maibé hetan mós kontribuisaun husi ita ema.

Rezultadu analiza husi peskiza balun hatudu katak, udan ben iha tempu Portuguesa muda to’o -30mm no temperatura masimu sae to’o 1.76°C no temperatura minimu 1.5°C. Nia klarifika, kondisaun ida ne’e sei fó impaktu la di’ak ba aihoris hanesan batar bainhira to’o iha faze jenerativu, tanba iha faze ida ne’e maka temperatura sae makas sei halo aihoris nia funan mate no sei la fó isin ka fuan, mesmu iha tempu ne’e aihoris preparadu atu fó fuan.

Hare problema hirak ne’ebé maka akontese, esforsu balun KSI hala’o ona, nune’e bele kontribui ba hamenus impaktu husi alterasaun klimatika, liu husi aprosimasaun hirak ne’ebé maka durante ne’e KSI uza maka hanesan, aplika Tara-Bandu ba protesaun ambiental, forma ekipa konsellu dezastre suku iha area ne’ebé KSI haknar an ba. Aliende ne’e, fasilita mós kapasitasaun ba redusaun risku dezastre liu husi uza meus jestaun rekursu natural, nune’e bele aprosima ba konservasaun natureja uza koñesementu no rekursu ne’ebé komunidade iha hodi hamenus impaktu desastre ne’ebé bele afeta komunidade liu husi metodu CBDRM.

Nu’udar fasilitador, Zulmirio Madeira iha ninia intervensaun hateten, CBDRM hanesan prosesu partisipativu ida atu hakbit komunidade hodi jere rasik dezastre. Tanba, tuir kontestu Timor nian, ita hatene dezastre ne’e lokalizadu liu no bazeia ba historia ne’ebé iha, dezastre ne’ebé maka akontese ninia volume estragus ki’ik bainhira kompara ho nasaun seluk.

Mesmu nune’e, iha tinan hirak ikus ne’e dezastre ne’ebé akontese iha kapital Dili, liu-liu inundasaun konsege hamosu volume estragus ne’ebé maka bo’ot no iha tinan ne’e halakon kauze ema na’in 40 resin nia vida.

Nia haktuir, liu husi prosesu CBDRM ne’e importante tebes atu hakbit komunidade, nune’e bele halo jestaun ba perigu dezastre ne’ebé maka sira enfrenta iha sira nia fatin.

“dezastre ne’e iha ninia tipu oin-oin, ne’e duni importante tebes ba komunidade nia partisipasaun, tanba iha dezastre balun ne’ebé maka akontese neneik no nia tempu ne’e kleur, maibé iha dezastre balun ne’ebé akontese lalais  no iha volume estragus ne’ebé maka bo’ot liu, ne’e duni CBDRM ninia intensaun atu foka liu ba iha empoderamentu komunidade, nune’e komunidade rasik iha kbit para atu halo jestaun ba perigu dezastre ne’ebé sira enfrenta,” informa Zulmirio Madeira hafoin remata fasilita TOT kona ba CBDRM nian iha edifisiu KSI, Fatumeta, (28/4).

Partisipa iha TOT ne’e membru KSI ne’ebé durante ne’e hala’o servisu iha kampu no programa sira, inklui membru organizasaun parseria hanesan Parmatil. Atividade TOT ne’e realiza tanba hetan apoiu fundus husi Parseiru OXFAM liu husi programa prontu ba dezastre.

Related Articles

Kontaktu Ami

Avenida Fatumeta (Besik Eskola Primaria)
Fatumeta
Surikmas
Dili
Timor-Leste

Email: info@kdadalak.org.tl 
Telp:

Galeria

No Albums